I XORNADA DA CULTURA E DA LINGUA GALEGAS NO BIERZO: A tradición oral e a lingua. 28 de agosto, 1993. Vilafranca do Bierzo. MEMORIA COMPLETA. Manuel G. Prieto

I XORNADA DA CULTURA E DA LINGUA GALEGAS NO BIERZO:
A tradición oral e a lingua
28 de agosto, 1993. Vilafranca do Bierzo

MEMORIA COMPLETA

 

INTRODUCIÓN

AS FONTES ESCRITAS DA TRADICIÓN ORAL GALEGA NO BIERZO

OS CONTOS POPULARES DO BIERZO

APLICACIOIS PEDAGÓXICAS DOS CONTOS DA TRADICIÓN ORAL

O MAIO DE VILAFRANCA: UN MAIO GALEGO FÓRA DA GALICIA ADMINISTRATIVA

LITERATURA DE TRADICIÓN ORAL NO BIERZO

CONFERENCIA: ACHEGAMENTO ANTROPOLÓXICO A COMUNIDADES NOS LINDEIROS DE GALICIA: O VAL DE ANCARES

O FUTURO DO GALEGO NO BIERZO

A REMOTA PRESENCIA DO GALEGO NA PRENSA LEONESA

A MESA PRA DEFENSA DEL GALEGO DE ASTURIAS E DA CULTURA DA COMARCA

PRESENTACIÓN DOCUMENTAL: “OS MAIOS MOZOS DE VILAFRANCA DO BIERZO”

MOSTRA MUSCIAL DE TRADICIÓN ORAL. GRUPO DE MÚSICA TRADICIONAL PALLAMALLLADA

Advertisements
Publicado en Sin categoría | Deixar un comentario

Pa(adivi)ñando palabras

Xa ben entrado o outono ! ! !

Que outra cousa é característica desta época no noroeste peninsular ia incluso en máis sitios (caro que tamén muitas outras cousas) como é o magosto ia as festas entorno as castañas ia o lume.

Falando do magosto ocúrreseme unha adiviñas xa que outras palabrinas chulas como ourizo xa está comentadas. Pero a verdá que teriamos muitisimas posibilidades co léxico dos tipos de castañas ia as súas formas de tratalas para o consumo humano…
Esta adiviña vén a conto ia úsoa pra darlle arrumacos ó verbo aterrecer.

IMG_2167

sendeiro por Corullón

Adiviñas  ou casarillos como dixo a muller do Bierzo baixo cando recitou. Cómo chamais vós?

 

Eiquí os versos para acertar:

 

Alto me vexo no meu capelexo,

vexo vir os mouros ia non aterrezo.

 

Eilarriba queda o cascarillo pendente de que sexa acertado pero é ben facilón, ou qué?

Dentro del pareceume moi guapa a palabra aterrecer ia non é só que estea en desuso por parte doutra das falas segoviás ou brightoniás senón que con ela parece estar perdéndose tamén o propio significado na súa acepción máis leve de folgazanería ou vagancia.
Aparece nos dicionarios galegos ia asturleoneses pero pinta que tampouco non teña unha vitalidá moi grande no galego actual a nivel maioritario dado que no corpus non sae. Tanto “non ter ganas” como “aborrecer, temer”. Terrecer, terecer, tarrecer. Como vos soa a vosoutros??

Capelexo neste caso vén de capelo relacionado con capa, cobertura, caparucha. Aquelo que cubre el cap como se di en Girona, a cabeza. Remata co sufixo capel-exo no cal poderíamos facer outras entradas. Chamoume a atención pola parte de pelexo na que tamén valería pra este caso do ourizo deses froitos que pouco saúdaron este ano por estas terras.

aterreceu ia non saiu da casa nin loca”
Mirai que exemplo de Llena tan fermoso, refraneiro asturleonés:

“Lo que los güeyos tarrecen brazos lo vencen”

Os refrais as veces aportan segundos de sabiduría ia felicidá. Porcentualmente como outro entretenimiento ou creación artística. !

Mandainos fotos daquelas cousas cun nome interesante da zona ou lingua que sexa ia facemos entradas colectivas pra recordar eses conceptos que non haberían de esqueicerse.  grupoasmedulas@gmail.com

Publicado en Pañando palabras | Etiquetado , , | Deixar un comentario

“II Cursu d’encuestadores de la tradición oral en Ḷḷión ” en Viḷḷablinu

Botaille unha ollada a ese cartelón ia ó programa dese curso pasado en Villablino.

A asociación Teixu, xa nomeada nalgunha ocasión anterior, organizou o apsado mes este piazo curso etnográfico tan importante ie necesario nos tempos actuais. (Teis dentro no link o programa que algüis desfrutamos)

É máis que urxente gardar os tesouros culturais, facer compañía ós máis vellos ie de paso pasalo ben hoxe en día. Nun podemos deixar pasa-lo tempo xa que as lindas ie belas persoas que viviron noutra civilización , as veces aparecida á nosa as veces nada qué ver, tan xa moi maiores ie posiblemente as novas xeraciois nun caiamos na conta de preguntar, ou non nos foron transmitidas muitas das fermosas historias ou experiencias vividas.

Desde tradición oral, recollidas etnográficas con múltiples fins, música tradicional de León, dialectoloxía do asturleonés ie todo tipo de recomendaciois pra poder facer unha investigación etnográfica, enquisas, recollida de información, ou do xeito que queiramos chamalo ou nivel da abordaxe.

Para quen nun o seiba en Villablino inda fálase a variedá asturleonesa chamada patsuezu ou paḷḷuezu (como ben deprendimos no curso)

Límites lingüísticos, dialectais, fonética asturleonesa das rexiois ie fora tamén, a tradición oral en León… Foran muitos os aspectos dos que se falaron aquela finde de semá.

Muitas veces cando se pregunta á xente maior sobre experiencias, ou estas reliquias orais das que falamos, tamén elas dánse de conta do valor que tein. Por iso é unha das outras pequenas ondas que se estenden cando a recollida, conversa ou investigación, a fin de contas, é feita. Mesmamente, a xuntanza de xente cun interese común foi ie é moi valiosa.

Estai atentxs a este colectivo que seguro aparecerá algunha vez baixo teito do occidente berciano xa que saben abondo, involúcranse muito ie tein bastante tamén recollido. Tamén estai pendentes pois poden ter iniciativas que vos interesen ou concursos abertos as zonas do Bierzo ie redores nos vales contiguos.
Aparece ademais, o curso do que estamos a falar, no próximo número do documental que saíu esta semá na televisión de CyL sobre o leonés en Seabria ie o Rebollal. Haberá que velo ou?

Eiquí ún dos centos de exemplos que víronse naquelas xornadas ie que, neste caso da zona do Bierzo baixo, ocorreúseme dunha maja muller que comentáramo:

Se te morde a gunicela, colle a pala ia a terra”

Aviso de perigo en forma de refrán que por certo, no parece ter muito sentido estríctamente xa que estes animais, do que podríamos falar nun futuro en “pañando palabras” nun son venenosos, sen embargo amistosos do todo.. tampouco.

Publicado en Sin categoría | Deixar un comentario

Pandeira sen fronteiras!

Vaise celebrar un curso maís que maravilloso que ademais aporta en contra da queima cultural que estamos a presenciar. Onde? No fermoso Piornedo nos Ancares.

 

21752829_2072848196270656_8017316148705934329_o

Nese punto ou enclave natural, que pode que polo seu dificil acceso teña conservao mais da sua riqueza cultural ie ecolóxica, vai haber esta finde un obradoiro do mais interesante.
Nun son namais as linguas o que está a desaparecer en muitos lugares, senón tamén outras partes da cultura herdada en tantas decadas… A música, como neste caso, é un pilar importante que sen o cal todo o mundo perdería. Tanto a xente de Xixón como de Lanzarote ou Tbilisi tein o dereito de poder escuitar ou tocar cos sones que nos van deixando. Que nun morran.

Bueno, eiquí un exemplo de iniciativa pra pasalo ben, coñecer xente, coñecer Os Ancares ie a súa cultura.
Gracias a muita xente que está aprendendo ie ensinando continuamente, parece que certos aspectos están máis vivos que nunca ie é moi fácil sentir certa música en numerosos concertos, festivais ou festas.   Sexas gaioleirx ou non nunca é tarde pa aprender ie pasalo ben.

Deixo eiquí o cartelín do curso que nun o compartimos namais poque aparezan xeitos de tocar a pandeira ie pandeireta de León, Asturias ie Galicia, senón porque a cultura ancaresa é maís que familiar para muitos de nosoutros. Pra máis información tamén tei-lo cartel en facebook na pázina de “A festa da Pandeira”  festa de encontro a cal alguís somos fans tamén !

Sorte ie a tocar ie bailar !!

Publicado en Sin categoría | Deixar un comentario

No Bicentenario de Antonio Fernández Morales, o cantor do Bierzo, na Casa de Rosalía

No Bicentenario de Antonio Fernández Morales, o cantor do Bierzo, na Casa de Rosalía

 

O venres, 6 de outubro, ás 20 horas, na Casa-Museo Rosalía de Castro, terá lugar un acto en homenaxe o noso escritor berciano ANTONIO FERNÁNDEZ MORALES.

Coa presenza de:

Xosé Henrique Costas, académico correspondente da Real Academia Galega
Héctor Silveiro, académico correspondente da Real Academia Galega polo Bierzo
Anxo Angueira, escritor e presidente da Fundación Rosalía de Castro
Manuel González Prieto, membro do Grupo As Médulas para a Lingua e cultura galegas do Bierzo
Dennis Álvarez Guerrero, membro do Grupo As Médulas para a Lingua e cultura galegas do Bierzo
Romina Bal, poeta

Publicado en Sin categoría | Deixar un comentario

O Galego na Escola Oficial de Idiomas de Ponferrada

 

O GALEGO NA ESCOLA OFICIAL DE IDIOMAS

Entrevista en Radio Televisión de Castilla y León RTVCYL

3 de outubro de 2017

 

 

Concepción de Vega, directora da Escola Oficial de Idiomas de Ponferrada.

Marta González, profesora e xefa do departamento de Galego da Escola Oficial de Idiomas de Ponferrada

Miguel Arce, profesor de galego na Escola Oficial de Idiomas de Ponferrada

 

 

Publicado en Sin categoría | Deixar un comentario

Bicentenario do nacemento de Antonio Fernández Morales. IN MEMORIAM. Por Manuel González Prieto

 

Sempre amigo de parlar
cuanto guipan os meus ollos,
vouche, lector, a contar
o que a través dos anteollos
viron nun certo lugar

Compartimos versos, discurso e o máis importante, compartimos ilusións, en comunidade, e con humildade seguimos as recomendacións do noso cantor berciano, cando di…

Non por eso desistín
de volver ó fiandón,
mais esta vez discurrín
ir a lombos do rocín
e tuven muita razón

Hoxe, altofalantes dos poemas….

Perla do Bierzo, vívido astro dese vergel
onde o romano deixou o rastro
do seu dominio no Fuerte, o Castro
i en Pajariel

Si, está a falar de Ponferrada, e nos seus versos chimpan os nomes das nosas vilas e aldeas, e algunha que outra moi fachendosa de seu, lizgaira pregoa os seus honores. Por exemplo, a presumida Vilafranca…

Este lugar é unha villa
franca, garrida, sencilla,
cos honores de Ciudá,
que de dous ríos na orilla
e nun val clavada está

O autor atina, mais non só presume Vilafranca, todas elas presumen, e para comprobar isto que digo, recomendo ir á feira, a Vilafranca. Lede con atención os versos que din…

Si logo se vai á plaza,
ailí verá pampalliños,
liño en cerros pequeniños,
de Dragonte leña e caza
e de Hornixa marraniños

Leite fresca de Vilela,
as tarxas de Ponferrada,
as truitas de Paradela,
de Burbia a leite mazada
i estopa de Horta en manelas

Manteca, en grandes roscois
de tripas, de Paradiña,
de Penoselo jamois,
perdices da Veigueliña,
e de Ruitelán castrois

É tempo de vendimas. Tamén cómpre lembrarmos de todos aqueles veciños e veciñas que traballan a reo pra que poidamos gozar dos saborosos viños e mostos bercianos. E aproveito a ocasión para propoñer un brinde. Un brinde polo pasado, presente e futuro, polas nosas traidiciois e costumes, pola literatura, polos versos do escritor, polas xuntanzas. POR NÓS. E velaquí este BRINDE versado polo autor…

Chega o tempo da vendima
i é gloria estonces mirar
cuál bule a xente e se anima,
o espíritu se sublima
aquel tempo ó recordar

E si, 200 anos despois do nacemento de Don Antonio Fernández Morales, afirmo con rotundidade que tamén hoxe somos berce de poetas. E quero pechar esta achega cunha poesía que escribín e coa que selei o meu pacto con esta terra berciana.

Terra Pro (TEXTO/A) aos catro ventos e
pecha o sol
eternos amoríos
o intrínseco nun sentir mol
acubillado morno animal ao lombo
vastas invernías
beizóns envoltas en ceo gris arxenta e
cae a noite
gardador e carne terna
a duodécima tentativa
non son quen de ver o teu triste final ao lonxe do val
es paso eterno de mercadorías
en ti fican as pisadas
túas son
máis aló das envolturas
abrirás e espertarás de novo
teis espírito de liberada
axitei a rabia na túa honra
tornarás titán
cantos de serea agoiran tempestades
ardua tarefa domealos
avíe o canón capitán!
a cabeza zoa a rabia embate
en sincronía nas túas faldras punidos
anacrónicos
azuis e claros ao amencer
as túas veas tornarán en flor
porfío na terra asoballada
na linde dos confíns da terra
a viva voz!

Publicado en Sin categoría | Deixar un comentario